Rodzic przepisał mieszkanie jednemu dziecku. Czy pozostałym należy się zachowek?
Przekazanie mieszkania jednemu z dzieci jeszcze za życia rodzica nie zawsze zamyka pozostałym drogę do roszczeń po jego śmierci. Przy obliczaniu zachowku znaczenie może mieć bowiem nie tylko majątek pozostawiony w spadku, lecz również wcześniejsze darowizny.
Darowizna może się liczyć
Przy obliczaniu zachowku mogą być uwzględniane darowizny dokonane przez spadkodawcę za życia.
10 lat to nie zawsze granica
Reguły dotyczącej dziesięciu lat nie można automatycznie stosować do każdej darowizny.
Liczy się stan i aktualne ceny
Darowiznę wycenia się według stanu z chwili jej dokonania i cen z chwili ustalania zachowku.
Zachowek służy ochronie określonych osób należących do najbliższej rodziny spadkodawcy. Prawo do zachowku mogą mieć zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, jeżeli w konkretnej sytuacji byliby powołani do dziedziczenia z ustawy.
Co do zasady zachowek odpowiada połowie wartości udziału, który przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. W przypadku małoletniego zstępnego albo osoby trwale niezdolnej do pracy wysokość ta wynosi dwie trzecie tego udziału.
Czy mieszkanie darowane jednemu dziecku wpływa na zachowek?
Może wpływać. Przy obliczaniu zachowku do spadku dolicza się, na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, między innymi darowizny dokonane przez spadkodawcę.
Dlatego analiza sprawy nie powinna ograniczać się wyłącznie do ustalenia, co formalnie należało do zmarłego w dniu śmierci. Istotne może być również to, jakim majątkiem rozporządził wcześniej i na czyją rzecz.
Brak mieszkania w masie spadkowej nie oznacza automatycznie, że jego wcześniejsze przekazanie pozostaje bez znaczenia dla obliczenia zachowku.
Jak oblicza się zachowek?
Czy darowizna sprzed ponad 10 lat zawsze się nie liczy?
To jedna z najczęściej upraszczanych zasad dotyczących zachowku. Kodeks wyłącza określone darowizny dokonane ponad dziesięć lat przed otwarciem spadku na rzecz osób, które nie są spadkobiercami ani osobami uprawnionymi do zachowku. Nie oznacza to jednak, że każda darowizna po upływie dziesięciu lat automatycznie przestaje mieć znaczenie.
Jak ustala się wartość mieszkania?
Wartości darowanego mieszkania nie ustala się po prostu na podstawie kwoty wskazanej przed laty w akcie notarialnym.
Zgodnie z Kodeksem cywilnym wartość przedmiotu darowizny oblicza się według jego stanu z chwili dokonania darowizny, ale według cen z chwili ustalania zachowku.
Ma to szczególne znaczenie, jeżeli po otrzymaniu nieruchomości obdarowany przeprowadził remont, przebudowę albo poniósł inne nakłady wpływające na jej dzisiejszą wartość.
Co jeżeli po śmierci nie został żaden majątek?
Także w takiej sytuacji sprawa nie zawsze jest zamknięta. Jeżeli uprawniony nie może uzyskać należnego zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz dokonano zapisu windykacyjnego, Kodeks cywilny przewiduje w określonych przypadkach możliwość skierowania roszczenia również przeciwko osobie, która otrzymała darowiznę doliczaną do spadku.
Ile czasu jest na dochodzenie zachowku?
Roszczenia o zachowek podlegają przedawnieniu. W aktualnym stanie prawnym podstawowy termin wynosi pięć lat, przy czym moment, od którego termin jest liczony, zależy od rodzaju roszczenia – w szczególności od tego, czy jest ono dochodzone w związku z testamentem, czy wobec osoby zobowiązanej z tytułu darowizny.
Zachowek – adwokat Poznań i Czarnków
Sprawy o zachowek wymagają często ustalenia nie tylko składu spadku, ale również wcześniejszych darowizn, udziałów spadkowych, wartości nieruchomości oraz przysporzeń otrzymanych przez poszczególnych członków rodziny.
Kancelaria prowadzi sprawy dotyczące zachowku i innych spraw spadkowych dla Klientów z Poznania i Czarnkowa. Spotkania możliwe są po wcześniejszym umówieniu terminu.
Kodeks cywilny – w szczególności art. 991–1007, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 795.